Tenzas, xestión forestal Enxeñaría do medio natural e asesoramento legal

Proxecto · Silvopastoreo · Irixoa (A Coruña)

Raño Vivo: cabalos e cabras para previr incendios en 342 hectáreas de monte veciñal

Raño Vivo é o proxecto silvopastoral do monte veciñal en man común de Raño, na parroquia de Veríns (Irixoa, A Coruña). Tenzas redactou a memoria técnica, a cartografía e o plan de seguimento: cabalo de pura raza galega e cabras como ferramenta de xestión forestal para reducir a biomasa, conter a acacia e convivir co lobo. Presentado á convocatoria «Comprometidos con nuestros bosques» 2026, impulsada por Carrefour e coordinada por FSC España.

Presentación o 22 de setembro Cóntanos o teu monte
Cabras comendo o rebrote de acacia no monte de Raño
342 hade monte veciñal, certificado FSC®
72 hade carballeiras galaico-portuguesas (HIC 9230)
20 hade pradeiras para recuperar
1.210 mde peche fixo antilobo
10 + 10cabalos de pura raza galega e cabras

Onde e por que

Un monte con demasiada biomasa e moi pouco gando

O monte veciñal de Raño ocupa unhas 342 hectáreas na parroquia de Veríns, no concello de Irixoa (A Coruña). Combina zonas de produción forestal, pastos naturais e masas de frondosas autóctonas, entre elas 72 hectáreas de carballeiras galaico-portuguesas, un hábitat de interese comunitario (HIC 9230). É propiedade da Comunidade de Montes Veciñais en Man Común de Raño, que o xestiona.

O terreo é ideal para o pastoreo extensivo, e en especial para o cabalo de pura raza galega. Pero hai anos que o gando non pode manterse nel, e o monte nótao:

  • As pradeiras naturais enchéronse de mato por falta de carga gandeira.
  • Esa biomasa acumulada dispara o risco de incendio.
  • Os usos tradicionais fóronse abandonando e o monte apenas produce.
  • A presión do lobo impide manter animais de forma estable, sobre todo poldros acabados de nacer.

Raño Vivo rompe ese círculo: devolve o gando ao monte, pero coa infraestrutura e a tecnoloxía necesarias para que o lobo non o volva expulsar.

Carballeira galaico-portuguesa no monte de Raño, hábitat de interese comunitario 9230

Que se fai

Cinco actuacións que se apoian unhas nas outras

Todas de baixo impacto: sen labra, sen sementeiras artificiais, sen herbicidas e sen maquinaria pesada nas zonas sensibles.

1. Recuperar 20 hectáreas de pradeiras

Roza mecánica do mato e encalado agrícola para corrixir a acidez do solo. Con luz e un solo menos ácido, o banco de sementes pratense volve funcionar só.

  • Máis pasto e de mellor calidade.
  • Menos biomasa seca, menos risco de incendio.
  • Zonas abertas que actúan como descontinuidade do combustible xunto ás masas de frondosas.

2. Peche fixo antilobo de 1.210 metros

Valado perimetral dunha das pradeiras para que eguas e poldros pasen a salvo as primeiras semanas de vida, na primavera, cando se concentran os ataques.

  • Altura efectiva mínima de 1,70 m.
  • Malla gandeira ou cinexética tensada, postes de madeira cada 3-4 m.
  • Fíos electrificados arriba e abaixo, e base soterrada.

3. Control da acacia con cabras

A acacia negra (Acacia melanoxylon) invade o sotobosque das carballeiras. Un rabaño de 10 cabras, confinado con 500 m de peche eléctrico móbil e movido de forma rotacional, come os rebrotes unha e outra vez ata esgotar a planta.

  • Retirada dos pés soltos de acacia e de coníferas na masa de frondosas.
  • Plantación posterior de frondosas autóctonas.
  • Sen herbicidas nin maquinaria en terreo húmido e con pendente.

4. Dez cabalos de pura raza galega

Unha raza autóctona, rústica e adaptada ao monte galego, que controla o sotobosque de forma continua e abarata as rozas mecánicas recorrentes.

  • O cabalo non come planta de piñeiro: compatible coas plantacións desde o principio.
  • Conservación do patrimonio xenético da raza.

5. Colares GPS disuasorios

Xeolocalización e disuasión en tempo real para toda a cabana. Reducen a depredación sen métodos lesivos para o lobo, e os seus datos din onde pasta de verdade o gando.

  • Mapas de uso real do monte.
  • Proba obxectiva da xestión activa ante FSC e o financiador.

Hábitats, biodiversidade e certificacións

Un monte certificado, coa liña base xa medida

Raño está certificado FSC® dentro do grupo de certificación «Propietarios das Mariñas» (GFA-FM/COC-004755), que xestiona Tenzas. Ademais conta cun Documento de Certificación de Servizos do Ecosistema (DCSE) aprobado e vixente, con impacto verificado na conservación da biodiversidade (SE1, impacto SE1.3: mantemento dunha rede de áreas de conservación suficiente a nivel ecolóxico).

Iso significa que o proxecto non parte de cero: hai cartografía de hábitats e indicadores de biodiversidade validados por FSC cos que comparar o antes e o despois. A actuación pasa dunha conservación pasiva a unha xestión activa con resultados medibles.

O monte está inscrito tamén no CRAEGA (Consello Regulador da Agricultura Ecolóxica de Galicia), de modo que o aproveitamento gandeiro se fai baixo criterios de produción ecolóxica.

O hábitat clave son as 72 hectáreas de carballeiras galaico-portuguesas de Quercus robur e Quercus pyrenaica (HIC 9230). O control da acacia e a retirada de coníferas dispersas concéntranse nunha masa dunhas 10 hectáreas onde a invasora compite coa rexeneración natural do carballo.

Como funciona a certificación en grupo

Breixo en flor no monte de Raño

A convocatoria

«Comprometidos con nuestros bosques» 2026

Programa impulsado por Carrefour e coordinado por FSC España para financiar a xestión activa de bosques certificados. Raño Vivo preséntase no Bloque II, prácticas silvopastorais, e achega aos seus obxectivos redución de biomasa, mellora de pasteiros, territorios máis resilientes fronte ao lume e beneficios ambientais, sociais e económicos medibles.

Informe técnico de impacto FSC

Actuacións, indicadores e resultados verificados, nun documento breve.

Cadro de mando

Superficie xestionada, biomasa reducida, uso do monte polo gando, biodiversidade, emprego e coordinación comunitaria.

Cartografía antes e despois

Mapas comparativos da evolución do uso silvopastoral e do risco de incendio.

Gráficos de movemento do gando

Os datos dos colares GPS, como proba de que o monte se está xestionando de verdade.

Que fixo Tenzas

Redacción técnica, cartografía e dirección

Tenzas é a titular do certificado FSC® do grupo no que está Raño e a responsable técnica do proxecto. A memoria técnica está asinada en Lugo o 14 de febreiro de 2026 por José Manuel Yglesias Espiño, enxeñeiro técnico forestal, colexiado n.º 1.296 do COETFG.

Memoria técnica e económica

Diagnóstico do monte, obxectivos, descrición e xustificación de cada actuación, encaixe no programa e análise de custo e impacto.

Cartografía

Plano de localización a 1:25.000 e plano de actuacións a 1:10.000 sobre ortofoto, con pradeiras, peches, masas de frondosas e zonas de pastoreo con cabras delimitadas.

Plan de seguridade e saúde

Para os traballos de roza, peche e manexo do gando.

Dirección e seguimento

Coordinación técnica, verificación de indicadores e cadro de mando, integrando o DCSE, os datos de campo e os datos GPS do gando.

O monte de Raño

Sobre o terreo

Cabalos de pura raza galega pastando no monte de Raño, co val ao fondo Rabaño de cabras no monte de Raño Cabalo con colar GPS no monte de Raño Egua co seu poldro nunha pradeira do monte de Raño Tractor rozando mato nunha pradeira do monte de Raño Cabalos entre piñeiros no monte de Raño

Presentación pública o 22 de setembro de 2026

Raño Vivo preséntase en Irixoa o 22 de setembro de 2026 dentro da convocatoria «Comprometidos con nuestros bosques». Ler a nova.

Contacto

O modelo é replicable noutros montes veciñais

Se a túa comunidade de montes ten mato de máis, lobo e ganas de volver meter gando, podemos estudar que encaixa e que convocatoria o financia. Servizos para comunidades de montes.

Ir ao formulario Chamar ao 982 809 154